Izvor: Dan

Veselin Konatar: Sajber-napad mogle izvesti i kriminalne grupe

Doktor nauka bezbjednosti, univerzitetski profesor Veselin Konatar ocijenio je za
Veselin Konatar: Sajber-napad mogle izvesti i kriminalne grupe

Veselin Konatar
Foto:Dan

Državne institucije se još nijesu izborile sa sajber-napadom na sajt Vlade Crne Gore, a zvanični su saopštili da se radi o jednom od najvećih napada, te iznijeli sumnje da iza njih stoje ruske službe.

Nacionalni centar za odgovor na računarsko bezbjednosne incidente u sajber prostoru Crne Gore – CIRT juče nije mogao pružiti nikakav odgovor na sajber napade jer su ga hakeri blokirali. Toliko o odbrani od sajber napada, iako za ovakvo stanje ne možemo optužiti samo CIRT. I u jučerašnjem saopštenju Službe za odnose sa javnošću Vlade Crne Gore u kojem su preporuke koje sadrže preventivne mjere, kako građani ne bi postali žrtve prevara i sajber napada ističe se broj telefona na koji treba prijaviti sajber napade jer “je trenutno sajt za prijavu incidenata nedostupan (www.cirt.me)”. A nedostupan je jer je pod sajber napadima. I FB profil CIRT-a je ažuriran posljednji put u junu.

– I ono što je posebno interesantno jeste da ministarstva inostranih poslova, odbrane i finansija, ANB, banke nisu bili meta napada. Možda nisam u pravu, ali smatram da su dodatna haotizacija stanja i usporavanje određenih procesa u zemlji bili ključna determinanta za izbor meta, izjavio je Konatar.

Podsjeća da je nekoliko časova nakon izglasavanja nepovjerenja Vladi Dritana Abazovića, prema navodima vladinih zvaničnika, uslijedio, najteži od vremena referenduma, sajber-napad na vladinu informatičku infrastrukturu zbog čega su sajtovi Vlade Crne Gore, Poreske uprave, tužilaštva, sudova i Elektroprivrede nedostupni korisnicima.

– U kratkom roku uslijedila je izjava direktora Agencije za nacionalnu bezbjednost (ANB) Sava Kentere da je napad izveden u režiji ruskih obavještajnih službi, na šta se poziva i direktor Direktorata za elektronsku upravu Dušan Polović, koji, misleći na Crnu Goru, tvrdi da je “situacija u sajber-prostoru alarmantna”. Potom je upozoreno da meta napada mogu biti elektroenergetski sistem i vodovodi. Dakle, prvi i jedini izvor o umiješanosti ruskih obavještajnih službi je ANB. Takođe, iznenađujuće brzo je procijenjeno i da trajna šteta informatičkoj infrastrukturi nije nastupila, niti kompromitacija podataka građana, za šta je potrebno mnogo više od utrošenog vremena, istakao je Konatar.

Prema njegovim riječima, moglo se uočiti da je, za razliku od recimo sajber-napada usmjerenog protiv Estonije 2007. godine, jedne od najinformatizovanijih zemalja svijeta, koji je trajao više dana i za metu imao sajtove ministarstva inostranih poslova i pravde, medija i banaka, mete sajber-napada na crnogorsku infrastrukturu bile su drugačije birane.

– Napad na estonsku kritičnu infrastrukturu doveo je do toga da estonski ministar odbrane zatraži primjenu člana 5. Sjeveroatlantskog ugovora, koji predviđa kolektivnu odbranu napadnute zemlje. Retorička dramatizacija sajber-incidenta u Crnoj Gori nije dovela do aktiviranja člana 5. Na kraju, previše je argumenata koji bacaju sumnju na tvrdnje koje su došle iz ANB-a. Uostalom, čak i da postoje neoborive činjenice da je napad geografski došao iz Moskve, oni nemaju nikakvu dokaznu snagu protiv Rusije i njenih službi. Obavještajne službe skoro nikada napade ove vrste ne izvode sa matične teritorije, smatra Konatar.

Posledice mogu biti fatalne

Govoreći o samom pojmu sajber-prostora, Konatar navodi da je međusobnim povezivanjem računara putem telekomunikacione mreže nastao novi, “nefizički prostor” ili digitalni svijet.

– Za opis ove “eterične stvarnosti”, stvorene u kontaktu čovjeka i računara, najčešće se koristi metafora “sajber-prostor”. Iako se sajber-prostor najčešće percipira kao nematerijalno kraljevstvo podataka, ili kao neka vrsta virtuelne stvarnosti, on ima sasvim fizičku infrastrukturu sačinjenu od tehničkih uređaja, žica koje se nalaze iznad i oko naših glava, kablova koji leže pored naših nogu i satelita na nebu koji kruže oko naše planete. To je globalna informaciona infrastruktura. Bezbjednosne prijetnje savremenom informacionom društvu raznovrsne su i specifične po tome što su prevashodno usmjerene na zlonamjerno destabilizovanje informacionih sistema ciljane mete. Onemogućavanje normalnog funkcionisanja informacionih sistema ciljane mete može imati vrlo ozbiljne posledice na sve sfere društvenog života. One mogu biti i fatalne ukoliko se ugrožavaju infrastrukture kao što su, npr. sistemi za kontrolu vazdušnog, kopnenog i vodenog saobraćaja, sistemi za kontrolu hidrocentrala, nuklearnih elektrana, bezbjednosnih i zdravstvenih službi, sistemi za distribuciju električne energije. Slijedi da su nove tehnologije iznjedrile ne samo nove prijetnje već su i otežale sposobnost identifikovanja njihovih nosilaca (država i njihovih institucija, zlonamjernih pojedinaca, kriminalnih grupa, terorističkih organizacija, privrednih subjekata…) čiji motivi za destruktivno djelovanje mogu biti politički, ekonomski, ideološki, vojni, religijski…, objašnjava Konatar.

Izdali preporuke, odgovonost i na građanima

CIRT je iz Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija u novembru prošle godine prešao u Direkciju za zaštitu tajnih podataka. U informaciji o kojoj se raspravljalo na jednoj od tadašnjih sjednica Vlade ističe se da je Uprava za katastar i državnu imovinu privremeno obezbijedila prostorije koje ne ispunjavaju uslove za rad tog tijela.

– Za bezbjednost u sajber-prostoru nisu samo zaduženi sajber-stručnjaci već je to odgovornost svih korisnika/građana koji treba da preduzmu neophodne preventivne mjere, kako ne bi postali žrtve prevara i sajber-napada poštujući standardne preporuke i prakse, saopštila je Služba za odnose sa javnošću Vlade Crne Gore.

Neke od ključnih preporuka su: koristite isključivo licencirani operativni sistem i softvere koje je potrebno redovno ažurirati kako bi se spriječila zloupotreba otkrivene ranjivosti. Ne koristite operativne sisteme kojima je istekla podrška proizvođača (HP, Vista, Windows 7, Windows 8) pošto ne postoje bezbjednosna ažuriranja za njih i mogu biti meta većine napada. Preporuka je da se izvrši nadogradnja ili instalira novija verzija operativnog sistema.

×

Preuzmite našu aplikaciju


Pratite nas na

Pridružite se našoj Viber zajednici

0 komentara


POVEZANI ČLANCI

Crna Gora sprema odbranu od rastućeg broja sajber napada

UŽIVO: Novi raketni napad na Kijev, Kličko: Ruske snage su blizu, slijedi teška noć

Potraga za sajber napadačima na Vladu Crne Gore

Skandal u Mađarskoj pred izbore: Otkriveno da Rusija godinama ima pristup državnim tajnama

NAJNOVIJE

NAJČITANIJE

Hibridni rat protiv Crne Gore: Dugogodišnji pokušaji destabilizacije i česti sajber napadi

ROŽAJE – SLIJEPO CRIJEVO CRNE GORE? Ne znaju kad će završiti rekonstrukciju magistrale i da li će doći do novog produžetka roka

Radulović za STANDARD: Politike zasnovane na falsifikovanju su neodržive, Crna Gora rezistentna da odbrani svoj zapadni civilizacijski krug

Vujović: Ideju o građanskom bloku treba pažljivo analizirati, sljedeći izbori imaju izuzetnu važnost